أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

586

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

دارند مناسب است ، به ويژه اگر شسته شده باشد . و اما روغنى كه از فشردن [ زيتون ] رسيده به دست آمده باشد گرم است 38 و به همين مناسبت از زيت القار 39 نيز نام مىبرند . * * * در كوه‌هاى افغانستان زيتون وحشى با ميوه‌هاى ريز [ يافت مىشود ] كه در روغن قرار مىدهند ، آن را شوانى 40 و ملتانيها كوه مىنامند 41 . الزيت المقتت 42 روغنى است كه از راه جوشاندن آن با گياهان معطر خوش‌بو شده است . قضب 43 نزد ساكنان مكه [ به معناى ] « قت » 44 و « سليط » - روغن زيتون است . نابغه گفته است : گذشت چون پرتو چراغ روغنى * نيافريده اللّه در آن دود [ نحاس ] 45 [ نحاس در اينجا ] به معناى « دود » است . مىگويند كه سليط چربى كوهان شتر است ؛ نيز مىگويند كه سليط به معناى « روغن چراغ » است از هر نوع كه باشد . عبد الله بن صالح بن على 46 مىگويد كه درخت زيتون سه هزار سال پايدار مىماند . ابو الخير در ذكر زيتون الماء از زيتون الزيت 47 - زيتون ترشى و [ زيتون ] سفيد - زيتون شور نيز نام مىبرد . [ مؤلفى ] ديگر : زيتون الماء زيتونى است كه با نمك و آب به عمل آمده و ممكن است هم طلايى باشد و هم سفيد كه خاصيت گرم‌كنندگى ندارند . مىگويند كه رطوبتى كه از هيزم زيتون در حال سوختن جارى مىشود ، گرى 48 و قوبا 49 را درمان مىكند . مؤلف الياقوته مىگويد كه عتم همان زيتون است . پولس : جانشين روغن زيتون كهنه به مقدار برابر [ روغن زيتون ] تازه است كه با پيه خوك كهنه جوشيده باشد . روغن انفاق 50 افشرهء [ زيتون ] نارس است . پولس [ سپس مىگويد كه ] جانشين صمغ [ درخت زيتون ] شيرهء طراثيث 51 است . اوريباسيوس درخت زيتون را الاون 52 [ مىنامد ] . ديسقوريدس : كره جانشين روغن زيتون در دفع زهرهاست . ( 1 ) . Olea europaea L . ؛ سراپيون ، 95 ؛ ابو منصور ، 287 ؛ ابن سينا ، 236 ؛ ميمون ، 130 . ( 2 ) . ترجمهء مستقيم : « آب [ مايع ] زيتون » - ماء الزيتون . ( 3 ) . امركى ، به احتمال زياد آوانويسى يونانى است . در ديوسكوريد ( I ، 109 ) : امورغى ، و همچون ته‌نشين روغن زيتون ( عكر الزيت ) تفسير مىشود . II ) Low ، 294 ) نشان مىدهد كه عصارة الزيتون - amurca است و اين به لاتين به معناى « كف يا ته‌نشين روغن زيتون » است . بر اين پايه مىتوان حدس زد كه « ماء الزيتون » و « عكر الزيت » به يك معناست : بر اثر فشردن زيتون مايعى به دست مىآيد كه به دو لايه